Nguy cơ của sự thiếu hụt niềm tin

Tôi nhận thấy rằng thiếu hụt lớn nhất của giới trẻ hiện nay không phải vấn đề nhận thức, mà là vấn đề niềm tin – tin vào những điều tử tế. Đây mới thực sự là một nguy cơ lớn.

Khi tôi mới chuyển từ Hồng Kông về làm việc tại Việt Nam, tôi có được phân công giảng dạy môn Quản trị Chiến lược tại các lớp mini-MBA cho lãnh đạo trẻ FPT. Hôm đầu tiên, vừa thấy tôi bước vào lớp, vài chú em trong FPT đã thể hiện sự khó chịu ra mặt. Và khi tôi bắt đầu bài giảng, sự khó chịu đó đã thể hiện ra mồm.

Người thì nói: “Thôi anh đừng có “chém gió” về chiến lược nữa. Chém ở trên công ty chưa thấy đã hay sao, mà còn xuống trường chém tiếp?”

Kẻ khác lại tăng sự bức xúc lên mức hỗn láo: “Anh yêu nước cái gì? Ông Bình (Chủ tịch FPT Trương Gia Bình) trả anh bao nhiêu tiền? Cao hơn tụi Tây chúng nó trả không? Thời nay chỉ có tiền thôi, yêu nước cái gì?”

Đối với tôi, những giờ phút đó là khoảng thời gian trải nghiệm có lẽ thú vị nhất trong cuộc đời làm việc của mình. Tôi nhìn thẳng vào mắt từng bạn trẻ, và chọn ra cậu có vẻ cứng đầu nhất. Tôi bảo: “Anh có thể nói chuyện thẳng thắn với em 5 phút, trước mặt cả lớp.”

Tôi nói: “Em có biết khi con trai mới được 2 tháng tuổi, tôi đã bế nó từ Hồng Công về Hà Nội do cái quyết định về FPT này không? Và tôi sẽ giải thích cho em lý do tại sao tôi sẵn sàng đánh đổi một cuộc sống đang ổn định ở Hồng Kông để về Việt Nam, nhận lấy thử thách từ FPT.”

Tôi nói tiếp: “Chắc em chưa bao giờ có cảm giác sống đằng đẵng xa xứ, nên có thể không có cảm giác ngóng trông về đất nước. Chính vì vậy, tôi đồng ý với em, và các em khác, có thể chưa tin ở niềm tin và lòng yêu nước của tôi khi quyết định về Việt Nam, nhưng các em cần phải tôn trọng sự thật đó. Đơn giản là vì các em chưa có trải nghiệm để có quyền bác bỏ nó.”

Rời Canada chỉ một năm sau khi tốt nghiệp để về Việt Nam, bạn bè đều cho tôi là liều lĩnh. Sau mười sáu năm nhìn lại nhóm bạn bè ở bên đó, tôi thấy họ tuy ổn định hơn mình, nhưng bản thân mình rõ ràng đã vượt xa họ về kiến thức toàn cầu hóa, về tầm nhìn, và cả tư duy kinh tế.

Ở hải ngoại, chúng tôi sẽ phải đánh đổi thế này: Khi đi làm có lương và ra ngân hàng vay tiền mua nhà, mua xe và thế là cả cuộc đời của chúng tôi bị dính vào con bạch tuộc tiêu thụ, cái nhà cái xe trả góp đó, khoảng 20 đến 25 năm, và nhiều khi là suốt đời. Cùng lắm cả một đời đi làm nếu may mắn thì tích cóp được 1 đến 2 triệu USD.

Mười sáu năm trước, tôi về Việt Nam chính là quyết tâm rời bỏ khỏi Canada, nơi được mặc định là thiên đường để sống, và làm việc, đối với dân di cư. Tôi muốn bắt đầu cuộc du hành  khám phá thế giới mới từ Việt Nam.

Tôi được Schneider Electric tuyển dụng ở Việt Nam, rồi được cử sang Pháp trong 4 năm và sau đó tiếp tục sang Hồng Kông 7 năm nữa. Tôi có được cơ hội đi nhiều nơi, làm việc rất sâu trong nghề chất lượng và quản trị trên toàn thế giới.

Cách đây một năm rưỡi nay, cũng là về lại Việt Nam, nhưng với FPT lần này là sự trở về cái nơi mà tôi đã học bài học đầu tiên làm người Việt Nam, học cách trở lại làm một công dân Việt Nam, theo đúng nghĩa của từ này.

Bằng những câu chuyện thật về cơ hội của những người đi sau có quyền chọn lựa công nghệ cao, về giá trị quyền lực mà cả thế giới đang trao cho Châu Á, hay bằng những đóng gói kiến thức, công cụ thực tế của một chuyên gia hơn 15 năm đi nghiên cứu “risk & opportunity” (nguy cơ và cơ hội) của phát triển tại các tập đoàn quốc tế, tôi chỉ ra rằng, trong một góc nhìn khác về FPT, về Việt Nam, hiện có một cơ hội thật sự to lớn cho những ai dám có chiến lược đột phá, dám tin vào năng lực, vào lao động miệt mài hơn các đối thủ khác.

Mặt khác, điều quan trọng nhất là khi Việt Nam đang rơi xuống đáy của khủng hoảng, người ta sẽ cần lời khuyên của các chuyên gia, sẽ chấp nhận thay đổi dễ dàng hơn những lúc rủng rỉnh tiền bạc, và thành công. Tôi thật sự tin rằng thời điểm này là lúc tốt nhất để chứng minh năng lực bằng học thuật và bản lĩnh – là “thời thế tạo anh hùng”.

Rồi dần dần tôi đã có thể thuyết phục được họ. Ít nhất là xóa đi những nghi ngờ tiêu cực ban đầu từ trong suy nghĩ của các cán bộ trẻ FPT.

Thế nhưng, đến lúc đó, sự nghi ngờ lại chuyển sang hướng khác. Có người lại chép miệng nói: “Có thể những điều anh nói là thật. Nhưng phải chăng anh đã bị ông Chủ tịch FPT dụ dỗ?”

FPT cũng chỉ là một bức tranh thu nhỏ của xã hội Việt Nam. Qua một số lớp học khác mà tôi đã từng giảng dạy, tôi nhận thấy rằng thiếu hụt lớn nhất của giới trẻ hiện nay không phải vấn đề nhận thức, mà là vấn đề niềm tin.

Thực tế đau lòng là ở Việt Nam bây giờ ít có người còn niềm tin vào những điều tử tế. Đây thực sự là một nguy cơ lớn.

Lúc tôi mới về, tôi tưởng tôi sẽ rất cô đơn. Nhưng dần mới phát hiện ra, khoảng 40% các bạn trẻ chia sẻ được những suy nghĩ với tôi. Đã có sự đổi màu trong từng lớp học. Thật ngạc nhiên là năm ngoái, khi tổng kết khoá học, tôi là một trong số vài giảng viên nội bộ được học viên xếp hạng 9/10. Với tôi, sự khích lệ đó lớn hơn tất cả những phần thưởng tôi đã có được trong hơn 10 năm làm việc quốc tế.

Thế mới hiểu ra rằng trở về với chính mình, với đồng bào của mình, cũng là một hành trình không hề đơn giản.

Khi người ta công kích mình, tôi nhận ra rằng người ta chờ đợi tôi, vì tự ái, sẽ phản công lại, và trong cuộc chiến đó chắc chắn kẻ thua cuộc sẽ là tôi. Vì quan trọng hơn hết là nếu không nhận được sự hợp tác của mọi người, dù có chuyên tâm công việc đến mấy, tôi cũng khó hoàn thành được nhiệm vụ được giao.

Tôi đã chọn cách ứng xử khác theo kiểu Thiền…

Tôi đối diện thẳng với thách thức đó, nhưng theo kiểu Thiền và “Đắc Nhân Tâm”.

Mỗi ngày, tôi đến công ty thật sớm, và tự “dọn mình” với một nụ cười.

Khi gặp người quá ghét tôi, tôi nói với anh ta: “Tôi biết anh không thích tôi, nhưng tôi vẫn rất muốn quí mến anh. Bởi anh là người đồng nghiệp mà chúng ta phải hợp tác để hoàn thành công việc chung sao cho đạt kết quả tốt nhất. Tôi vẫn cứ mở lòng hết với anh đấy, vẫn cứ quý mến anh đấy, Phải tính sao bây giờ?”

Có người bị bất ngờ. Có lẽ anh ta đã nghĩ: “Chẳng lẽ mình lại tiếp tục xử tệ với thằng cha này, trong khi hắn lại luôn hiền hòa, nhũn nhặn với mình? Thiên hạ trông vào lại nghĩ mình là người nhỏ nhen.”

Và dường như tôi đã thành công. Bởi vì, không chỉ “ông bạn vàng” đó, mà nhiều người khác cũng dần dần bớt ghét tôi hơn. Họ chỉ không biết rằng sau lưng tôi, ông Trương Gia Bình vẫn thầm theo dõi, và thỉnh thoảng nhắc nhở tôi bằng một tin nhắn: “Em cứ làm tới đi!”

Tôi ngộ ra điều này từ lâu rồi. Ở môi trường Phương Tây còn cực hơn thế, bởi còn thêm cả kỳ thị chủng tộc nữa.

Tuần lễ đầu tiên mới qua Pháp nhận việc, với tư cách là một thành viên trong Ban điều hành nhà máy, tôi đã bị bảo vệ bắt vì nghi “thằng cha da vàng lạ mặt này có ý định ăn cắp”.

Chả là tôi tự đi tìm hiểu sản phẩm, và lạc vào một khu vực “Test” quan trọng, do không rành đường. Cô Giám đốc Nhân sự sau đấy phải đến phòng bảo vệ để bảo lãnh cho tôi ra, và xin lỗi tôi rối rít.

Có lẽ, do đã luôn phải cố gắng vươn lên trong một môi trường không phải thuận lợi và bình đẳng cho những người Á Châu như tôi, so với dân bản địa, tôi đã tự luyện cho mình thói quen đối mặt với sự thật. Tôi đặt mục tiêu phấn đấu cao hơn cái sĩ diện bình thường.

Ở trong nước hiện nay, người ta hay gọi là tự ái vặt, sĩ diện vặt, dẫn đến tốn công, tốn sức, trả thù vặt lẫn nhau. Khó làm được việc lớn.

Hồi ở Hồng Công, tôi nhận thấy rằng cách nhìn về đại cục của người Hoa khác hẳn người Việt chúng ta.

Khi làm việc, tôi có gặp phải một giám đốc người Trung Quốc ở nhà máy của Schneider Electric bên đại lục, trình độ cực kỳ dốt nát. Có lần, tôi đã thứ hỏi riêng một nhân viên của tay đó.

Hỏi: Các anh có biết giám đốc dốt không?

Đáp: Có.

Hỏi: Có bao giờ các anh chỉ trích ông ta không?

Đáp: Không.

Hỏi: Tại sao?

Đáp: Chúng tôi tôn trọng vị trí của ông ta, chứ không phải cá nhân ông ta. Việc ông ta dốt mà vẫn được trọng dụng là trách nhiệm của bộ phận tổ chức và của Sếp ông ta, chứ không phải của chúng tôi.

Qua những trải nghiệm của mình từ Đông sang Tây, tôi ngộ ra rằng cách tốt nhất cho một người có thể thoát khỏi trạng thái bị cô lập, hay khủng hoảng, là cố gắng làm việc hết mình, chứ đừng phân tán năng lực của mình vào những chuyện đối đầu không đâu vào đâu với người khác.

Càng hướng thiện thì mình càng chứng minh họ đã sai, chứ mình nhất định không “a dua” theo cách của họ. Chính Nhà Phật cũng từng khuyên ta không nên “ác giả ác báo”.

Tuy nhiên, trong cuộc sống, nơi trú ẩn cuối cùng của tôi không phải Cửa Phật, mà là thế giới của Âm nhạc.

Mỗi ngày tôi chọn ngồi thật yên/ Nhìn rõ quê hương, ngồi nghĩ lại mình/ Tôi chợt biết rằng vì sao tôi sống/ Vì đất nước cần một trái tim…

Huỳnh Phan (Tuần Việt Nam)

Bài viết giới thiệu về vị Giám đốc Chiến lược của FPT – Nguyễn Hữu Thái Hoà, người cách đây hơn một năm đã quyết định rời bỏ một chức vụ cao cấp trong Tập đoàn Đa Quốc Gia Schneider Electric (Pháp) tại Hồng Kông để hồi hương.

One Comment to “Nguy cơ của sự thiếu hụt niềm tin”

  1. em tin vào quan điểm của người viết, em có rất nhiều bạn du học, trừ thiểu thiểu số ra đi ko muốn quay về, đa phần bạn bè e khi xa nhà đều rất nhớ và hướng về quê hương VN (trong đó có cả anh Nam :D)

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: